Kan iedereen beslissen om te staken?

Ja. Alle werknemers, lid van een vakbond of niet, hebben het recht om te staken. Meestal legt de vakbond een stakingsaanzegging neer. Hierin staat in welke periode, op welke plaats, niveau … de staking zal doorgaan. De staking kan gericht zijn tegen een bedrijf, een sector of interprofessioneel zijn. Reguliere staking, spontane staking, politieke staking In veel privésectoren is de uitoefening van het stakingsrecht geregeld in een cao (collectieve arbeidsovereenkomst). Sommige cao’s voorzien naast de stakingsaanzegging in een verzoening voorafgaand aan de staking. Als de voorziene procedure wordt gevolgd is er sprake van een ‘reguliere’ staking. Bij een ‘spontane’ of ‘niet erkende’ staking werd er geen stakingsaanzegging neergelegd of geen verzoening georganiseerd. Een ‘spontane’ staking na een plotse gebeurtenis kan later door een vakbond erkend en vervolgens gesteund worden. Het gebeurt uiterst zelden dat een vakbond een staking niet erkent. In dat geval wordt er geen stakingsvergoeding betaald. Toch is staken daarom niet minder legaal want het uitoefenen van het stakingsrecht is een individueel recht. Stakingen van zuiver politieke aard, met name stakingen die zich tot de overheid richten zonder betrekking te hebben op de sociale en economische belangen van werknemers, vallen niet onder de vakbondsvrijheid. Vakbonden kunnen echter wel proteststakingen organiseren om kritiek te uiten op het economische en sociale beleid van de regering. 

Staking in de openbare sector: In de openbare sector bestaan er procedures die vóór de aanvang van de staking moeten gevolgd worden. Voor NMBS-personeel en voor het personeel van penitentiaire inrichtingen geldt bijvoorbeeld dat de stakers minstens 72 uur van tevoren moeten aangeven dat ze zullen staken. In andere openbare sectoren, zoals de militairen en de leden van de buitendiensten van de Staatsveiligheid, is er geen stakingsrecht.