Op 19 maart 2026 vond in Brussel de slotconferentie plaats van het Europese NEPSI-platform, gewijd aan de preventie van risico's ten gevolge van blootstelling aan kristallijn silica. Deze bijeenkomst bracht sociale partners, deskundigen en vakbondsvertegenwoordigers samen om een belangrijk gezondheidsprobleem op de werkplek te bespreken, dat in veel industriële sectoren nog steeds brandend actueel is.

Kristallijn silica is alomtegenwoordig in de werkomgeving. Het komt voor in natuurlijke materialen zoals rots, graniet of leisteen, maar ook in veel vervaardigde producten zoals beton, mortel, cement, tegels, lijm of glas. De recente ontwikkeling van synthetische en composietstenen heeft de blootstellingsniveaus verhoogd en nieuwe risico's met zich meegebracht voor de werknemers die ze vervaardigen en verwerken.

Er zijn veel sectoren bij betrokken: chemie, keramiek, bouw, betonindustrie, cement, vezelcement, steenbakkerijen, pannenbakkerijen, glas en steengroeven. Wat ze allemaal gemeen hebben, is een mogelijke blootstelling aan inadembaar kristallijn silicastof. Als dit stof herhaaldelijk wordt ingeademd, dringt het diep door in de luchtwegen en kan het silicose veroorzaken, de oudste erkende beroepsziekte, met vaak onomkeerbare gevolgen.

Preventie is onbetaalbaar

Al bijna twintig jaar werkt het Europese platform NEPSI (the European Network on Silica), dat de Europese vakbond IndustriALL en 19 werkgeversorganisaties verenigt, aan de concrete implementatie van goede praktijken om de blootstelling aan kristallijn silica op de werkplek te verminderen. Op basis van haar rijke geschiedenis speelt de Algemene Centrale - ABVV hierin een actieve rol.

"In veel bedrijven wordt nog onvoldoende rekening gehouden met de langetermijneffecten van blootstelling aan giftige stoffen. En toch is de beste beroepsziekte degene die je nooit oploopt", herhaalt Philippe Vigneron van de studiedienst van onze centrale.

Sébastien Dupanloup, Federaal Secretaris verantwoordelijk voor sectoren met een hoge blootstelling aan kristallijn silica, is het hiermee eens: "Te veel bedrijven zien preventie nog steeds als een kostenpost. Het is een kortetermijnvisie. Elke cent die vandaag wordt geïnvesteerd, betekent evenwel duizenden euro's aan besparingen op het vlak van menselijke gezondheid, maar vooral een niet te becijferen winst in het aantal levens dat wordt gered.”

Concrete actie ondernemen op het terrein

Sommige bedrijven laten echter zien dat een andere aanpak mogelijk is. De Carmeuse-groep is hier een concreet voorbeeld van. Laurent Wattier, afgevaardigde voor het ABVV, legt uit:

"Dankzij kwaliteitsvol sociaal overleg werden er grote investeringen gedaan om de concentratie aan kristallijn silica in de lucht te verminderen. Het besproeien van de wegen bij droog weer en het regelmatig schoonmaken van het terrein met een grondzuigwagen - drie keer per week - zijn effectieve manieren om de blootstelling te beperken.”

Deze maatregelen vertegenwoordigen een jaarlijkse kostenpost van ongeveer 180.000 euro voor het bedrijf. “Dankzij deze aanpak wordt een doeltreffende preventie gegarandeerd en wordt ook de milieuhinder van stof verminderd, wat zowel de werknemers als de buurtbewoners ten goede komt," benadrukt de afgevaardigde.