We kunnen niet anders dan vaststellen dat de beslissingen die tot nu toe door politici en de werkgevers van de scheikundesector werden genomen, niet werken: subsidies en dereguleringen stapelen zich op … en de situatie in de chemie verslechtert. Er gaat geen week voorbij of er worden banen geschrapt. De cijfers? In Europa, minstens 21 sites kondigden een sluiting aan, 30.000 jobs zijn al getroffen en zonder ingrijpen kan dit oplopen tot 200.000 binnen vijf jaar. Voor het ACVBIE, het ABVV Scheikunde en de ACLVB is het moment aangebroken om van koers te veranderen en de werknemers en het klimaat centraal te stellen. En de vakbonden te betrekken bij de besluitvorming. 

In het kader van formele of informele initiatieven, op het vlak van een regio, een land of de Europese Unie, nodigen politici en werkgevers elkaar uit, verwelkomen ze elkaar, schudden ze elkaar de hand en nemen ze beslissingen. Volgende afspraak ? Op 11 en 12 februari in Antwerpen en Alden-Biesen (provincie Limburg). Wat staat er op het menu? De toekomst van de industrie. Wat zullen er de conclusies zijn? Subsidies en dereguleringen. De grote afwezigen? De vakbonden. Niet uitgenodigd, niet geraadpleegd, niet betrokken. De toekomst van de werknemers wordt zonder hen besproken. Om het de organisatoren gemakkelijk te maken? Waarschijnlijk, want de werknemersvertegenwoordigers zouden verwachtingen kunnen hebben m.b.t. kwaliteitsvolle banen en sociale rechtvaardigheid. Om efficiënt te werk te kunnen gaan? Daar knelt net het schoentje: de vele beslissingen die de afgelopen jaren werden genomen over de toekomst van de industrie werken niet. Subsidies en dereguleringen zorgen niet voor duurzame industriële activiteiten en leiden de ondernemingen niet naar een transitie die meer respect heeft voor de werknemers en het klimaat. Voor de Belgische vakbonden van de scheikunde is het moment aangebroken om van koers te veranderen: de werknemers moeten betrokken worden bij de besluitvorming. En wat de oplossingen betreft… 

Welke oplossingen?

De vakbonden vragen de volgende kernmaatregelen.

Ten eerste zekerheid voor werknemers. 

Tijdens de coronacrisis werden werknemers in de chemische sector als ‘essentieel’ beschouwd. Dankzij hen konden bedrijven blijven draaien en enorme winsten boeken. Nu zeggen werkgevers tegen diezelfde werknemers: we hebben jullie niet meer nodig. Dat is onaanvaardbaar. “Werknemers zijn geen aanpassingsvariabelen. Ze staan centraal in de activiteiten van de sector. Ze creëren waarde. Zonder hen is er geen chemische industrie”, benadrukt Koen De Kinder van ACVBIE. Van koers veranderen betekent dat werknemers centraal moeten staan.

Ten tweede betaalbare, duurzame en voorspelbare energie.

De huidige situatie wijst vooral op de negatieve gevolgen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in ons land en, meer in het algemeen, in Europa. “Het is tijd om onze energieonafhankelijkheid te vergroten en het gebruik van hernieuwbare energie te bevorderen”, aldus Andrea Della Vecchia van ABVV Scheikunde. Om dit te bereiken, moet onze sector kunnen rekenen op een versnelde uitbreiding van de capaciteit voor hernieuwbare energie, bevorderd door overheidsmaatregelen en door het koppelen van steun aan bedrijven aan bepaalde voorwaarden. Ook hier is een koerswijziging nodig: “Stop met blanco cheques! Laten we niet proberen te concurreren met andere landen op het gebied van fossiele brandstoffen. Dat is een verloren race en iets uit een ander tijdperk.”

Daarnaast moet de vraag en de productie in Europa worden hersteld.

“Ondersteun strategische waardeketens, versnel circulaire en duurzame productie en behoud geïntegreerde chemieclusters die cruciaal zijn voor farma, biotech, waterstof en halfgeleiders”, benadrukt Bart De Crock van ACLVB. We moeten onze activiteiten ook beschermen tegen oneerlijke concurrentie, die geen rekening houdt met ambitieuze sociale en milieucriteria. Kortom, “laten we een nieuwe en ambitieuze chemische industrie beschermen en bevorderen voor de werknemers, de burgers en het milieu”.