Wereldwijd sterven jaarlijks meer dan 840.000 mensen aan aandoeningen die verband houden met psychosociale risico’s op het werk. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Internationale Arbeidsorganisatie. Ook in België neemt het aantal dossiers rond stress, burn-out en grensoverschrijdend gedrag jaar na jaar toe. 

Psychosociale risico’s op het werk omvatten professionele risico's die de werknemers psychische en eventueel ook lichamelijke schade kunnen berokkenen. Ze kunnen ook een impact hebben op de veiligheid op de werkvloer en het goed functioneren van de bedrijven. Aan de basis van deze risico’s liggen meestal de arbeidsorganisatie, de arbeidsinhoud, de arbeidsvoorwaarden, de arbeidsomstandigheden en de interpersoonlijke relaties op het werk. 

Volgens het rapport van de Internationale Arbeidsorganisatie spelen de mogelijke oorzaken zich af op drie niveaus:

1. De aard van het werk: verantwoordelijkheden, de eisen van de job en de overeenkomst hiertussen en de vaardigheden van de werknemer, toegang tot hulpmiddelen, zingeving, afwisseling en de uitdaging die een job biedt.

2. De manier waarop het werk wordt georganiseerd: rolduidelijkheid, autonomie, werklast en tempo, supervisie, sociale ondersteuning en kwaliteit van de arbeidsrelaties.

3. Het bredere beleid: werktijdregelingen, digitale monitoring, evaluatie en beloningsprocessen, preventiebeleid en management en procedures rond welzijn en intimidatie.

Het rapport wijst ook op nieuwe evoluties en hun impact op de psychosociale werkomgeving. Digitalisatie en het gebruik van artificiële intelligentie wijzigen de manier waarop taken gecoördineerd, gemonitord en beoordeeld worden. 

Maar ook nieuwe precaire vormen van tewerkstelling zoals platformeconomie vergroten de onzekerheid van werknemers. Het rapport toont dat lange werkuren een belangrijke risicofactor zijn die kan leiden tot cardiovasculaire ziektes en beroerte. 

Dit gebeurt op een moment dat de huidige Belgische regering de grenzen aan de arbeidsduur versoepelt en de precarisering van arbeid verder aanzwengelt. We vrezen in de nabije toekomst dan ook een nieuwe opflakkering van de psychosociale belasting van werknemers. 

Het rapport van de Internationale Arbeidsorganisatie toont ook aan hoe hoog de kost van psychosociale risico’s is. Psychosociale risico’s worden wereldwijd gelinkt aan hart- en vaatziekten en mentale aandoeningen, waaronder depressie. 

Naast de 840.000 doden gaan jaarlijks bijna 45 miljoen gezonde levensjaren verloren door ziekte, invaliditeit of vroegtijdige sterfte als gevolg van dergelijke risico’s op het werk. Ook gaat 1.37% van het mondiale BNP jaarlijks verloren.

Ook in België stijgt het aantal dossiers rond psychosociale risico’s opvallend. Volgens Co-Prev, de koepelorganisatie van externe preventiediensten, werden volgens de laatste cijfers, jaarlijks 23.813 dossiers behandeld. Dat waren er 9% meer dan in 2023. De meeste dossiers gingen over samenwerkingsproblemen, zoals conflicten, pesterijen, geweld of ongewenst seksueel gedrag. 

Psychosociale risico’s voorkomen betekent vooral kijken naar de onderliggende oorzaken van stress en mentale belasting.

In haar rapport wijst de Internationale Arbeidsorganisatie onder meer op een realistische werkdruk, duidelijke verwachtingen, voldoende autonomie en een veilige werkcultuur. Ook inspraak, ondersteuning door leidinggevenden en aandacht voor samenwerking spelen een belangrijke rol. Collectieve onderhandelingen en sociale dialoog hebben hier een belangrijke rol te spelen.

Een psychosociaal welzijnsbeleid is onontbeerlijk om het welzijn van werknemers te waarborgen. Dat begint bij het uitvoeren van een risicoanalyse psychosociale aspecten en het opmaken van een actieplan aan de hand van de resultaten. Betrokkenheid van de preventieadviseur psychosociale aspecten en het CPBW zijn hierbij cruciaal.

Allemaal argumenten om de huidige koers van de regering bij te sturen en meer aandacht te hebben voor werkbaar werk, sociaal overleg en een nauwe opvolging van de gevolgen van arbeid op de gezondheid. 

Lees het volledige rapport hier.
Lees artikel Jobat hier.