Op 9 september kwamen zo’n 200 delegees uit de scheikunde samen. Centraal stond één vraag: hoe kunnen we jobs gezonder, duurzamer en beter combineerbaar maken met het privéleven? Delegees uit verschillende chemiebedrijven deelden concrete voorbeelden over gezondheid, vrouwen, eindeloopbanen, arbeidsduurvermindering en nacht- en ploegenarbeid. De conclusie is duidelijk: aan ideeën geen gebrek.

Die uitwisseling is vandaag meer dan ooit nodig. Loopbanen worden langer, mogelijkheden om vroeger te stoppen verdwijnen en werknemers krijgen steeds meer flexibiliteit opgelegd. Ook wie gezondheidsproblemen krijgt, staat steeds meer onder druk. Andrea Della Vecchia, federaal secretaris van ABVV Scheikunde, is duidelijk: “We moeten blijven strijden voor andere politieke keuzes, en tegelijk moeten we in bedrijven vooruitgang boeken met concrete oplossingen. En wat dat betreft, hebben onze delegees van ABVV Scheikunde ideeën genoeg. 

“Werkbaar werk is niet genderneutraal”
Om te beginnen wezen onze delegees op een pijnlijke realiteit: vrouwen worden vaker dan mannen getroffen door slechte arbeidsomstandigheden (zie enquêteresultaten hier). Bovendien nemen vrouwen nog steeds een groter deel van de zorg- en gezinstaken op zich. Bij Organon, waar bijna de helft van de werknemers vrouw is, onderhandelden onze delegee Joy en haar collega’s daarom maatregelen rond verlof, gezondheid en werk-privébalans. 

En dat loonde, want zo werden verschillende concrete maatregelen gerealiseerd. “Vaders, adoptieouders en meeouders krijgen in totaal 60 dagen geboorteverlof. Er is ook een financiële bijpassing tijdens het moederschaps- en borstvoedingsverlof. Daarnaast worden extra werknemers aangeworven om de werkdruk te verminderen, zijn er bijkomende medische onderzoeken boven op de wettelijke verplichtingen en krijgen werknemers extra verlofdagen vanaf 45 en 55 jaar,” aldus Joy. 

“Werken om te leven, niet leven om kapot te werken”
Net als Joy, maakte ook onze delegee Kris (SCK CEN) gebruik van het Demografiefonds om de arbeidsomstandigheden concreet te verbeteren. Hij vertelt wat hij samen met zijn syndicale ploeg kon onderhandelen: “Via het demografieplan kwamen er extra aanwervingen. Dankzij die nieuwe collega’s konden ziekte en verlof beter worden opgevangen en kregen ploegenwerkers opnieuw ademruimte. En verder kwamen onder andere ook meer medische check-ups, psychologische ondersteuning voor werknemers en hun gezin, ergonomische werkplekken en de inmiddels sport- en cultuurcheques. Gezondheid is geen luxe en geen individuele verantwoordelijkheid. Het is een fundamenteel recht.”

Zijn boodschap aan andere delegees is eenvoudig: “Maak je ideeën concreet en laat de middelen niet liggen. Breng eerst de noden van de werknemers in kaart en kijk vervolgens hoe het fonds kan helpen om daar concrete oplossingen voor te vinden.”

“Iedereen verdient na een lange loopbaan een rustige en gezonde oude dag”
De pensioenleeftijd stijgt, SWT werd afgeschaft en ook andere mogelijkheden om het einde van de loopbaan werkbaarder te maken staan onder druk. Voor werknemers die zwaar werk, nacht- of ploegenarbeid verrichten, weegt dat bijzonder zwaar.

Didier (Solvay) vertelde hoe opeenvolgende herstructureringen de druk op de overblijvende werknemers verhoogden. “Met maatregelen rond werk en gezondheid proberen we daar als delegees een antwoord op te bieden. Zo kunnen werknemers tussen 48 en 60 jaar halftijds werken, 80% werken met een premie en, als er budget over is, extra verlofdagen krijgen. Werknemers kunnen bovendien een uitgebreide medische check-up laten uitvoeren, wat in het verleden zeker nuttig is gebleken. We kunnen het echter niet ontkennen: er is een enorme druk op de mensen die er nog zijn, omdat er enorm veel werk is.”

Ook Kim, die al 26 jaar in een volcontinu systeem werkt bij BASF Antwerpen, wees op de gevolgen van langere loopbanen voor werknemers in zware beroepen. “Werken tot 67 jaar is waanzinnig. Zware arbeid moet in rekening worden gebracht om vervroegd pensioen naar 58 jaar te brengen. Via traditioneel syndicaal werk hebben we de voorbije jaren wel wat kunnen realiseren rond werkbaar werk en eindeloopbaan: zes extra verlofdagen, een productiepool om tekorten op te vangen, ervaringsbudgetdagen en de mogelijkheid voor oudere werknemers om naar een minder zware job over te stappen met gedeeltelijke compensatie van het loonverlies.” Hij legt daarbij uit hoe de eindeloopbanen werden aangepast voor werknemers met een zwaar beroep : “We hebben onderhandeld over de mogelijkheid om enkele maanden vóór het pensioen vrijgesteld te worden van arbeidsprestaties. In de praktijk vervangt dit gedeeltelijk het SWT (brugpensioen).”

“Onze gezonde jaren mogen we niet alleen op de werkvloer doorbrengen”
Bij Eastman Taminco werken veel werknemers in verschillende ploegensystemen. Volgens onze delegee Elias wordt arbeidsduurvermindering daarom steeds belangrijker. “Extra rust maakt die systemen draaglijker en verbetert de balans tussen werk en privé, zeker nu werknemers langer moeten werken. Via het Demografiefonds werden bij ons bijkomende anciënniteitsdagen verkregen. Werknemers bouwen zo geleidelijk extra verlof op naarmate hun loopbaan vordert. Verder kreeg ook ergonomie extra aandacht, zowel aan beeldschermwerkposten als bij fysieke taken in de productie”. Elias blijft echter ambitieus voor zijn collega’s: “We zouden de middelen van het Demografiefonds moeten verhogen, zodat we nog verder kunnen gaan met arbeidsduurvermindering.” En als we vragen waarom, is het duidelijk: “Wij leven in de chemie minder lang gezond en die gezonde jaren mogen we niet alleen op de werkvloer doorbrengen. Daarom moet er dringend werk worden gemaakt van arbeidsduurvermindering!”

“Werknemers in de chemie betalen een zware tol.”
Ongeveer één op vier werknemers in de scheikunde werkt in nacht- of ploegenarbeid. Zij houden onze industrie dag en nacht draaiende, vaak ten koste van hun gezondheid en privéleven.

Bij Nitto werd daarom gekeken hoe het bestaande ploegenstelsel anders kon worden georganiseerd. Onze delegee Patrick legt uit: “Vroeger zat iedereen in een drieploegenstelsel. Na een interne enquête bleek dat velen naar twee ploegen wilden switchen. Met ondersteuning vanuit het Demografiefonds kregen we de nodige tijd en middelen om een nieuw systeem uit te werken. Een groot deel van de werknemers kon zo overstappen naar een systeem met twee shiften en vaste nacht. Daarnaast kwamen er extra betaalde rustmomenten, de sport- en cultuurcheque, ergonomische bureaus, coaching en vrijwillige psychologische ondersteuning. Dankzij onze ideeën en alternatieven hebben we  het dagelijkse werk van onze collega’s verbeterd,” aldus Patrick.

Van een sterk idee naar een betere job
Een ding is zeker: onze delegees hebben ideeën genoeg. Verschillende van hen zien in het Demografiefonds dan ook kansen om concrete verbeteringen op de werkvloer te realiseren.

Om delegees daarbij verder te ondersteunen, bundelde ABVV Scheikunde bijna tien jaar ervaring met het Demografiefonds in de brochure “Van sterk idee naar betere job”. Je vindt er concrete voorbeelden, syndicale tips en aandachtspunten om een kwalitatief demografieplan uit te werken.

Download hier onze brochure ‘Van sterk idee naar betere job’