Nog nooit zijn er zoveel miljardairs geweest: van 147 in 1987 tot meer dan 3.000 in 2025. Hun gezamenlijke vermogen vandaag? 16.000 miljard dollar, een stijging van bijna 2.000 miljard in één jaar tijd (rapport Oxfam). Deze explosieve groei, die de ongelijkheid nog verder vergroot en een risico vormt voor onze democratie, doet zich vooral voor in de VS, China en India.

Deze vaststelling komt niet alleen van vakbonden of ngo’s. Uit een internationale enquête onder 3.900 miljonairs uit de G20-landen blijkt dat 77% van mening is dat de superrijken politieke invloed kopen en 71% denkt dat ze rechtstreeks invloed kunnen uitoefenen op de verkiezingsuitslagen. Met andere woorden: zelfs zij die van het systeem profiteren, erkennen dat het een bedreiging vormt voor de democratie.

Volgens Oxfam International bezit de rijkste 1% nu drie keer zoveel vermogen als het totale publieke vermogen wereldwijd. In vijftig jaar tijd is er een enorme verschuiving van rijkdom van de publieke naar de private sector geweest: scholen, ziekenhuizen, sociale woningen en infrastructuur worden steeds armer, terwijl de grote vermogens explosief groeien. Door deze extreme concentratie van economische machten kunnen de superrijken ook invloed uitoefenen op regeringen, media en democratische spelregels, waardoor het maatschappelijk vertrouwen wordt ondermijnd en serieuze maatregelen tegen ongelijkheid geblokkeerd worden.

Vanuit die realiteit roepen bijna 400 miljonairs en miljardairs uit 24 landen, verenigd in onder meer Patriotic Millionaires, openlijk op om de superrijken te belasten. Hun boodschap is duidelijk: zonder fiscale rechtvaardigheid komt onze democratie in gevaar.

Er bestaan alternatieven voor deze ongelijkheden

Ook bij ons wordt bezuinigen voorgesteld als een onvermijdelijke maatregel om de overheidsschuld terug te dringen. Er bestaan echter alternatieven. Tientallen miljarden euro’s zouden kunnen worden vrijgemaakt, zonder dat dit ten koste gaat van de werknemers:

• 4 miljard via een echte belasting op meerwaarden;
• 10 miljard door een eerlijke belasting op kapitaal- en arbeidsinkomsten;
• 9 tot 13 miljard dankzij een vermogensbelasting;
• 25 miljard door inefficiënte loonsubsidies te beperken.

Gezien deze cijfers rijst de vraag: is bezuinigen een economische noodzaak of een politieke keuze? Een keuze die de superrijken beschermt… en de meerderheid de rekening laat betalen. En los van deze begrotingen blijft nog een andere vraag: kan de democratie weerstand bieden aan onbeperkte rijkdom? 

Het antwoord vind je in ons dossier ‘Bezuinigen is niet de oplossing’