Nacht- en ploegenarbeid

shift 2024

24 Juli – Dag van de shiftmedewerkers

24/7, dat is jullie dag! Dankzij jullie draait jullie bedrijf dag en nacht, 24 uur op 24, 7 dagen op 7. Maar dat werkritme heeft een impact op jouw gezondheid en jouw privéleven. Het ABVV organiseert jaarlijkse een dag van de shiftmedewerkers om jullie op de eerste plaats te zetten en betere werkomstandigheden te eisen.

Dit jaar leggen we de focus op slaapproblemen. Volgens een enquête [1] in samenwerking met KU Leuven over de impact van de atypische werktijden en het welzijn van de werknemers, blijkt het volgende:

  • 67% van de respondenten zegt dat hun slaapritme niet goed is.
  • 65% van de respondenten bevestigt dat hun slaapritme een negatieve impact heeft op hun sociale en familiale leven.
  • 69% van de respondenten bevestigt dat het werk een negatieve impact heeft op hun slaapritme.

[1] De enquête werd gerealiseerd door HIVA en heeft 5480 respondenten.

 

Er bestaan oplossingen!

Allemaal goed en wel om de statistieken op te sommen, maar dat lost niets op. Nochtans bestaan er oplossingen om de situatie van shiftmedewerkers te verbeteren.

Bijvoorbeeld:

  • De arbeidstijd verminderen om het haalbaarder te maken.
  • De begin- en einduren van ploegarbeid aanpassen.
  • Een limiet zetten op het aantal nachten.
  • Geen financiële gevolgen voor werknemers die naar dagdienst overgaan.
  • Werken met voldoende werknemers in de ploegen.
  • Mogelijkheid om te stoppen op 60 jaar voor de shiftwerknemers.
In een notendop

notendop ​

Brochure nacht- en ploegenarbeid in de scheikunde

In de scheikunde wordt meer in nacht- en ploegenarbeid gewerkt dan het Belgisch gemiddelde. De effecten hiervan op de gezondheid en op het gezinsleven mogen niet onderschat worden. Daarom bracht ABVV Scheikunde een brochure uit. Die verzamelt belangrijke informatie over de gevolgen van nachtwerk maar biedt vooral ook een overzicht van de mogelijke oplossingen.

In de scheikunde wordt, door de ononderbroken productieprocessen, veel meer in nachtarbeid (21,3%) gewerkt dan het Belgisch en Vlaams gemiddelde. Bovendien moedigt de overheid nachtwerk aan via fiscale voordelen.  Dat is een foute keuze. Want ploegen- en nachtarbeid is schadelijk voor de gezondheid en het familiaal leven van de werknemers.

Onderzoek toont aan dat werknemers in nacht- en ploegenwerk te lijden hebben onder een verstoord sociaal en familiaal leven, slaapstoornissen, cardiovasculaire problemen, snellere veroudering, verhoogd risico op kanker, verminderde waakzaamheid, minder toegang tot opleidingen, enz.  

In onze nieuwe brochure ‘Nacht- en ploegenwerk in de scheikunde’ verzamelen we de gevolgen van nachtwerk maar zetten we vooral ook de mogelijke oplossingen in de kijker.

Riscoanalyse

In de eerste plaats is er de reglementering rond nacht- en ploegenarbeid. Zo is de werkgever verplicht een risicoanalyse uit te voeren en indien nodig preventieve maatregelen te nemen.  Die moeten altijd ter advies voorgelegd worden aan het CPBW en maken ook deel uit van het globaal preventieplan. Het CPBW kan hierbij dus een belangrijke rol spelen.

Daarnaast zijn er belangrijke begeleidende maatregelen te vinden in cao 46 en in het sectoraal akkoord scheikunde 2019-2020. Via deze maatregelen kunnen oudere werknemers die al lange tijd nachtwerk verrichten onder meer switchen naar een minder zwaar regime of naar dagwerk. In het kader van de zachte landingsbanen kan dit ook gepaard gaan met het behoud van de ploegenpremie.

Demografiefonds

Daarnaast biedt ook het demografiefonds heel wat oplossingen om de nacht- en ploegenarbeid verder te humaniseren. Het demografiefonds werd onder impuls van ABVV-Scheikunde opgericht via een sectorale cao. Via dit fonds kunnen werkgevers en werknemers samen concrete projecten opzetten om het werk werkbaarder te maken. Dat kan gebeuren binnen de vier actiegebieden van het demografiefonds: werk, gezondheid, competenties en loopbaanbeleid.

Zo kan in het kader van nacht- en ploegenarbeid gewerkt worden aan arbeidsduurvermindering of extra aanwervingen,  maatregelen voor humanisering van het nachtwerk bv. via zelfroosteren, deskundige hulp op vlak van slaap of voeding, loopbaancoaching enz.

Meer info vind je in de uitgebreide brochure die je hier kan downloaden.

Getuigenissen

bartBart 

Bart werkt sinds 23 jaar in een ploegensysteem: ik start met de vroege, daarna nacht, dan namiddag. “ Vroeger zag ik vooral de voordelen, met opgroeiende kinderen zorgde dat ervoor dat ik vaak thuis was als de kinderen thuiswaren. Maar na 23 jaar beginnen vooral de nadelen door te wegen. De week dat ik de vroege heb ben ik niet meer te genieten. Je hebt veel meer tijd nodig om te recupereren.

“Ik zie vooral heil in het 4/5de systeem vanaf 55, maar dat staat natuurlijk ook onder druk. Veel oudere collega’s zijn daar ingestapt en dat is echt een goede zaak. Zeker nu we langer moeten werken is het voor onze fysieke toestand en gezinsleven belangrijk dat we de laatste jaren van onze carrière wat minder kunnen werken.”  

Claus 

Claus Kaspersen werkt al 33 jaar in een ploegensysteem bij BP Chembel Geel,  Na al die jaren ondervindt hij een sterke impact op zijn gezondheid: zware vermoeidheid, moeilijke recuperatie, maag- en darmklachten…"We moeten verder gaan en onze werktijd verkorten. Helaas lijkt onze werkgever deze boodschap nog niet te hebben begrepen. Wij hebben hard gewerkt, maar ik zie in ruil geen inspanning van werkgever en regering”.

Lees hier het volledige artikel.

Wim wim

Wim Ceunen werkt al 20 jaar in een 4 ploegenstelsel bij BASF in de regio Antwerpen. Dat heeft een verregaande invloed op zijn sociaal leven en zijn slaapkwaliteit. "Het is niet eenvoudig om in een gezin te functioneren als je nachtwerk doet, of activiteiten te plannen met je vrienden, familie… Nachtwerk weegt  op relaties, er zijn meer echtscheidingen bij mensen die nachtwerk doen".

"In ons bedrijf proberen we rond arbeidsduurvermindering te werken. Binnen het demografiefonds hebben we bekomen dat er extra betaalde vakantie-uren worden toegekend. Daar is veel interesse voor, ongeveer de helft van de werknemers maakt er gebruik van, en niet alleen de ouderen".

Tools

24 juli - Dag van de shiftmedewerkers (pamflet)

Tools

24 juli - Dag van de shiftmedewerkers (affiche)

Tools

HET ABVV-SCHEIKUNDE DOSSIERS OVER NACHT- EN PLOEGENARBEID

Tools

24/7 - De dag van de shiftmedewerkers

Tools

Werkbaarheidsprofiel chemiesector 2019